صوان الحكمه « 1 » مىنويسد بوعلى دربارهء كتابهاى فلسفى ابوالفرج گفته : « سزاوار اين است تصانيف او را بر فروشنده رد كنند و ثمنش نيز بر وى بگذارند » . و هم او مىنويسد : « وقتى كه كار ميان بوعلى و ابوريحان به خشونت كشيد و ابوريحان سخنان تندى در نامهء خود به كار برد و خبر به ابوالفرج رسيد ، گفت : هركس با ديگران چنان كند ، با او نيز چنين كنند » . ابن القفطى پس از اشاره به سخن بوعلى دربارهء ابوالفرج ، مىگويد : « اما من و هر منصفى نمىگوييم جز اين كه ابوالفرج علوم گذشته را احيا كرد و مخفيات آنها را آشكار نمود » . ابوالفرج ، مسيحى و شاگرد ابوالخير بوده است . گروهى از محضر درسش استفاده كرده‌اند . ابن القفطى مىگويد تا بعد از سال 420 زنده بوده و گفته شده كه در سال 435 درگذشته است . 5 . ابوالفرج بن هندو . در طب و حكمت شاگرد ابوالخير بوده و از بزرگترين و فاضلترين شاگردان او به شمار رفته است . ضمناً مردى اديب و شاعر و سخنور بوده است . 6 . ابوعلى حسن بن الحسن ( يا الحسين ) بن الهيثم بصرى . هم فيلسوف است و هم طبيب و هم فيزيك دان و رياضى دان . در فيزيك و رياضيات شهرت جهانى دارد و از عوامل مؤثر در پيشرفت رياضيات جهانى به شمار مىرود . در سال 354 متولد شده و در حدود سال 430 درگذشته است « 2 » . در تتمهء صوان الحكمه مىنويسد كه طرحى براى استفاده از آب نيل هنگام كاهش آب تهيه كرد و با خود به قاهره برد ولى مورد توجه الحاكم باللَّه واقع نشد ، بلكه مغضوب وى گشت و از آنجا به دمشق فرار كرد . و هم مىنويسد فوق العاده متعبد و متشرع بود و به شريعت احترام مىگذاشت . حالت توجه او را در حين مرگ نيز يادآور مىشود . گويند قسمتى از ايام او در مغرب گذشته است « 3 » . مرحوم سيدحسن تقى زاده در تاريخ علوم در اسلام مىگويد : « وى مؤلفات زيادى دارد . گويى همهء عمر به تأليف اشتغال داشته است .

--> ( 1 ) . ص 24 . ( 2 ) . تاريخ علوم در تمدن اسلامى ، ص 293 . ( 3 ) . همان .